ĐTGM Charles Chaput: Những Hướng Dẫn Gây Lầm Lạc Của Hồng Y Fernández

Nghe bài này

Đức Tổng Giám Mục Charles J. Chaput, Dòng Anh Em Hèn Mọn, cai quản tổng giáo phận Philadelphia, Hoa Kỳ từ tháng 9 năm 2011 đến tháng Giêng năm 2020.

Ngài vừa có bài viết nhan đề “CARDINAL FERNÁNDEZ MISLEADS”, nghĩa là “Những Hướng Dẫn Gây Lầm Lạc Của Hồng Y Fernández”. Nguyên bản tiếng Anh có thể xem tại đây. Dưới đây là bản dịch toàn văn sang Việt Ngữ.

Đức Hồng Y Joseph Ratzinger, được biết đến nhiều hơn với tên gọi Đức Giáo Hoàng Bênêđíctô 16, đã từ chức giáo hoàng vào năm 2013. Nhưng trước đó, ngài đã bắt đầu soạn thảo một thông điệp về bản chất của đức tin Kitô giáo. Mục tiêu của ngài là kết thúc những suy nghĩ đang diễn ra của mình về ba nhân đức thần học—đức tin, đức cậy và đức ái—và những tác động của chúng đối với sự phát triển thực sự của con người. Đối với Đức Bênêđíctô, đức tin là nền tảng và là năng lượng cung cấp thông tin cho hai nhân đức còn lại. Và trước uy tín to lớn của Đức Bênêđíctô, Đức Giáo Hoàng mới đắc cử Phanxicô đã thông qua dự thảo của Đức Bênêđíctô khi ngài được bầu vào ngôi Giáo Hoàng. Đức Phanxicô đã thêm vào “một số đóng góp của riêng ngài. Sau đó, ngài ban hành văn bản kết quả dưới tên gọi là Lumen Fidei (“Ánh sáng đức tin”), là thông điệp đầu tiên và là tài liệu khai mạc triều đại giáo hoàng của ngài.

Những sự kiện sau này cho thấy rằng một số người ủng hộ mạnh mẽ nhất của vị tân giáo hoàng đã không mấy hào hứng với phong cách và nội dung của Lumen Fidei. Có thể hiểu như vậy. Bản văn này là một tác phẩm cổ điển của Ratzinger. Trong vai trò trước đây là chuyên gia tại Công Đồng Vatican II và là Bộ trưởng Bộ Giáo lý Đức tin, Joseph Ratzinger là một trong những bộ óc Kitô giáo vĩ đại nhất của thế kỷ qua. Lumen Fidei là một sự phản ánh mạnh mẽ về bản chất của đức tin, vai trò của nó trong việc lý trí tìm kiếm sự thật và sự hướng dẫn của nó đối với đời sống Kitô hữu.

Đó là tin tốt. Tin tức khác là: Phẩm chất phong phú của Lumen Fidei trái ngược hẳn với mọi tài liệu khác trong triều đại của Đức Phanxicô. Đó là một sự phán xét đau đớn, nhưng đúng sự thật. Và về điểm đó, công lý đòi hỏi một số bối cảnh.

Rất ít người Mỹ sống trong cảnh nghèo đói thường thấy ở những nơi khác trên thế giới. Vì vậy, chúng ta khó có thể nắm bắt được nỗi đau khổ liên quan đến cuộc sống thường xuyên bất ổn. Thật dễ dàng—quá dễ dàng— để bác bỏ thái độ thù địch của Đức Thánh Cha Phanxicô đối với chủ nghĩa tư bản hiện đại, và sự buông thả theo chủ nghĩa duy vật mà nó tạo ra, như một hình thức ngu dốt của chủ nghĩa Mác-xít mềm mỏng. Nhưng lòng trắc ẩn của ngài đối với người nghèo, sự tập trung của ngài vào những người bị lãng quên ở các vùng ngoại vi của thế giới và sự nhấn mạnh của ngài về ưu tiên của lòng thương xót không hoàn toàn chỉ thuần túy là Công Giáo. Chúng cũng là một lời khuyên răn và là giáo lý cần thiết cho những người trong chúng ta ở các quốc gia “phát triển” tự mãn. Sự chán ghét rõ ràng của Đức Thánh Cha đối với sự lãnh đạo của Giáo hội Hoa Kỳ và đời sống Công Giáo Hoa Kỳ có thể bắt nguồn từ sự thiếu hiểu biết và điều đó gây thất vọng sâu sắc. Nhưng thái độ phê phán của ngài đối với các quốc gia giàu có ở Bắc bán cầu, và đặc biệt là Hoa Kỳ, không phải là không có cơ sở.

Để bảo vệ Đức Phanxicô, chúng ta cũng cần nhớ rằng trong suốt cuộc đời mục vụ, một linh mục sẽ nghe hàng ngàn lời xưng tội. Nhiều trường hợp sẽ liên quan đến những người chân thành đang đấu tranh với những hoàn cảnh phức tạp không thể tưởng tượng nổi. Đức Phanxicô rất quan tâm đến gánh nặng của họ. Đơn thuần trích dẫn giáo lý trong những trường hợp như vậy chẳng mang lại chút an ủi nào. Nó cũng thiếu tính nhân văn. Trong những trường hợp như thế, cám dỗ để xác nhận, hoặc ít nhất là xoa dịu những người có thiện chí trong những hành vi và mối quan hệ tội lỗi của họ có thể rất mãnh liệt.

Điều này giúp giải thích những lời phàn nàn thường xuyên của Đức Giáo Hoàng về chủ nghĩa lạc hậu, cứng nhắc và “chủ nghĩa cố định” trong tư tưởng Công Giáo. Nó giải thích nhiều lời chỉ trích của ngài đối với một giáo sĩ có ý tưởng không khoan nhượng. Nó giải thích thái độ không ưa của ngài đối với “các tiến sĩ luật” và đường lối lỏng lẻo của ngài đối với các vấn đề giáo luật. Nó giải thích sự khó chịu của ngài đối với sức hấp dẫn trí tuệ và sự chính xác của những người tiền nhiệm. Nó giải thích sự mơ hồ đã được nghiên cứu của ngài về một số vấn đề về giáo lý và kỷ luật giáo hội. Nó giải thích việc ngài từ chối sống trong Điện Tông Tòa Vatican, thái độ coi thường một số thủ tục thông thường trong chức vụ của mình, và thói quen tạo ra sự nhầm lẫn bằng những bình luận công khai thiếu thận trọng và thậm chí mang tính khiêu khích. Nó cũng giải thích thái độ thù địch đặc biệt của ngài đối với Thánh lễ Latinh cũ và những người bị cho là phản động “bám víu” vào nó—một số người trong số họ, vâng, là những kẻ sa ngã cay đắng và những kẻ nghiện những hoài nhớ, nhưng những người khác chỉ đơn thuần là những người trẻ và những gia đình đang tìm kiếm cái đẹp, sự ổn định, và một số khác có mối liên hệ với quá khứ đức tin trong sự thờ phượng của họ.

Thật khó để tránh khỏi kết luận cho rằng sự oán giận ngấm ngầm là một trong những dấu hiệu đáng chú ý và đáng tiếc nhất của triều đại giáo hoàng Phanxicô. Thật đáng tiếc vì nó làm tổn hại đến phẩm giá của sứ vụ Phêrô. Đáng tiếc, vì nó tạo ra những người chỉ trích và đối phương, thay vì hòa giải giữa họ. Thật đáng tiếc, vì nó làm suy yếu nhiệm vụ trọng tâm của mọi triều đại giáo hoàng: đó là cung cấp một nguồn hiệp nhất Công Giáo đáng tin cậy và trung thành. Và các cố vấn, những nhà biện giải, và những người viết diễn văn xung quanh triều đại giáo hoàng này đã góp phần làm cho vấn đề thêm trầm trọng.

Điều này đưa chúng ta đến với con người của Hồng Y Víctor Manuel Fernández. Là một nhà thần học và cựu hiệu trưởng Đại học Công Giáo Giáo hoàng của Á Căn Đình, Fernández là cựu tổng giám mục của La Plata. Ngài cũng là cộng sự thân cận, cố vấn và đôi khi là người viết diễn văn trong sứ vụ của Đức Giáo Hoàng Phanxicô, người đã bổ nhiệm ông làm Bộ trưởng Bộ Giáo lý Đức tin, gọi tắt là DDF. DDF chiếm một vị trí đặc biệt trong cơ cấu Vatican. Nó có nhiệm vụ bảo vệ sự toàn vẹn của giáo huấn và thực hành Công Giáo, một nhiệm vụ quan trọng đối với đời sống tín hữu. Lý do cho sự ưu việt của nó rất rõ ràng: Giáo Hội Công Giáo là một cộng đồng tín ngưỡng cũng như một cộng đồng bí tích. Những gì chúng ta tin – chẳng hạn như về Bí tích Thánh Thể, hay bản chất và mục đích của tình dục con người – và cách chúng ta hiểu và áp dụng những gì chúng ta tin, tạo thành “chất keo” gắn kết người Công Giáo như một dân tộc riêng biệt. Do đó, Fernández nắm giữ một chức vụ quan trọng đặc biệt, giống như Đức Joseph Ratzinger đã làm trước ngài. Nhưng về tư duy và bản chất, Fernández là một người rất khác so với người tiền nhiệm vĩ đại của mình.

Phần lớn đã được tạo ra từ cuốn sách gây tranh cãi năm 1995 của Fernández, Chữa lành vết thương cho tôi bằng miệng: Nghệ thuật hôn. Chúng ta không cần phải xem lại nó ở đây. Đó không phải là một tựa sách mà người ta thường gán cho nhà lãnh đạo giáo lý của Giáo Hội Công Giáo. Nhưng coi suy nghĩ của Fernández là hời hợt sẽ là một sai lầm. Ngài có một khối lượng công việc đáng kể được ghi nhận. Suy nghĩ của ngài không hề nông cạn. Nhưng đơn giản là nó sai ở một số khía cạnh quan trọng và có những tác động lớn.

Nhưng chính xác thì “sai” như thế nào? Không ai giải quyết được những vấn đề trong tư tưởng của Fernández một cách tôn trọng, thuyết phục và toàn diện hơn linh mục kiêm nhà thần học người Tây Ban Nha José Granados. Cựu phó chủ tịch Viện Nghiên cứu về Hôn nhân và Gia đình của Giáo hoàng Gioan Phaolô II – trước khi Đức Thánh Cha Phanxicô thay đổi trọng tâm – Cha Granados là bề trên tổng quyền của Dòng Môn đệ Trái tim Chúa Giêsu và Mẹ Maria và đồng sáng lập Dự án Veritas Amoris. Viết trên tạp chí Communio: International Catholic Review số mùa đông năm 2023, Cha Granados đánh giá một cách có phương pháp sự hiểu biết của Fernández về lòng bác ái và việc áp dụng nó vào các tình huống đạo đức phức tạp. Bài viết, “’Đức ái thì xây dựng’ (1 Cô-rinh-tô 8:1)—nhưng lòng bác ái nào? Về Đề xuất thần học của Víctor Manuel Fernández,” mặc dù tựa đề có chút khoa trương nhưng vẫn là một cuốn sách đáng đọc.

Cha Granados lưu ý rằng Đức Hồng Y Fernández nhấn mạnh đến “bối cảnh trực tiếp không thể tránh khỏi” của thần học. Vì vậy, đối với Đức Hồng Y, hoàn cảnh rất quan trọng, cũng như việc nghiên cứu thần học phải ít mang tính lý thuyết mà phải chú ý nhiều hơn đến những hoàn cảnh cụ thể của con người. Theo lời của Cha Granados:

Fernández tuyên bố rằng người Kitô giáo, đặc biệt là người đơn sơ và người nghèo, có một cái nhìn sâu sắc đặc biệt về các chân lý đức tin, mặc dù họ có rất ít khả năng suy đoán hoặc lý trí. Có những hình thức hiểu biết về Thiên Chúa mà các học giả khó vươn tới được, nhưng những người đơn sơ có thể nắm bắt tốt hơn qua kinh nghiệm sống về mầu nhiệm Thiên Chúa…. Việc đánh giá cao bối cảnh của người dân khiến Fernández viết rằng, thay vì sensus fidelium hay cảm thức của tín hữu, tốt hơn nên nói về sensus populi hay cảm thức của người dân. Lý do cho sự thay đổi này là vì với cách diễn đạt cảm thức đức tin, các “tín hữu” có thể thấy mình tách biệt với nhau và do đó đánh mất sự hiểu biết đến từ sự hiệp nhất của họ như một dân tộc. Vì có những yếu tố kiến thức mà một người bị cô lập không thể tiếp cận được mà chỉ có những người có mối quan hệ với toàn bộ nền văn hóa mới có thể tiếp cận được.

Tuy nhiên, như Cha Granados lập luận, “chỉ cách diễn đạt cảm thức bình dân là không đủ, vì nó bỏ qua tính trung tâm của đức tin”. Nó có nguy cơ là “tầm nhìn xã hội học của con người có thể được ưu tiên hơn sự mặc khải như nền tảng cho sự hiểu biết của chúng ta về Thiên Chúa”. Trên thực tế, điều mà Fernández thực sự đề xuất là “không phải là một nền thần học của dân chúng mà là một nền thần học từ dân chúng”. Đường lối này mâu thuẫn với “bối cảnh thực sự trực tiếp và không thể tránh khỏi của thần học Công Giáo được đưa ra bởi Giáo hội với tư cách là Thân thể Chúa Kitô, vốn bắt nguồn từ Bí tích Thánh Thể và trong mạng lưới các mối quan hệ mà Bí tích Thánh Thể thiết lập”.

Cha Granados tiếp tục nhận xét rằng Fernández, “khi mô tả đức ái, nhấn mạnh rằng biểu hiện bên ngoài chính của nó là giúp đỡ những người hàng xóm của chúng ta cải thiện nhu cầu vật chất của họ”. Nhưng đối với người theo Kitô giáo, mặc dù nhu cầu vật chất của một người là quan trọng nhưng chúng không phải là trọng tâm chính của hoạt động bác ái. Bác ái đích thực, và cách thể hiện của nó trong lòng thương xót, bao gồm việc “giúp tha nhân sống trong sự kết hợp với Thiên Chúa, bao gồm cả những hành động bên ngoài như sửa lỗi huynh đệ”. Hơn nữa, “đối với Thánh Tôma Aquinas, nhân đức vâng phục, vì qua đó chúng ta dâng ý muốn của mình lên Thiên Chúa, lớn hơn tất cả các nhân đức luân lý, kể cả lòng thương xót”. Chúng ta có lý khi cảm thấy thương xót những người bị nhốt trong hoàn cảnh tội lỗi. Nhưng lòng trắc ẩn không phải là một giấy phép để giảm thiểu, bào chữa hay chúc lành cho những hành vi phá hoại liên quan đến nó.

Lời phê bình của Cha Granados đối với thần học của Hồng Y Fernández sâu rộng và hấp dẫn hơn những gì có thể tóm tắt ở đây. Nhưng cuối cùng, nó chứng tỏ quan điểm không thỏa đáng của Đức Hồng Y Fernández, xét đến công việc thực tế mà DDF yêu cầu: đó là nuôi dưỡng và bảo vệ giáo lý Công Giáo cũng như đức tin của các tín hữu Công Giáo dấn thân. Nó cũng đặt ra những câu hỏi khó chịu về sự thận trọng khi bổ nhiệm ngài ngay từ đầu.

Blaise Pascal, nhà toán học, nhà khoa học và triết gia Công Giáo thế kỷ XVII, thường được nhớ đến với nhận xét của ông rằng “trái tim có lý lẽ của nó mà lý trí không biết”. Trái tim con người là đối trọng của chúng ta trước sự tàn bạo của logic lạnh lùng và sự thật không có tình yêu. Nhưng nó không phải là không thể sai lầm. Và những cảm xúc—bao gồm cả lòng trắc ẩn—khi chúng trở nên chủ đạo trong việc phân biệt thiện và ác về mặt đạo đức, có thể là những hướng dẫn thiếu sót nguy hiểm. Không có “mô hình mới” hay “sự phát triển giáo lý” nào có thể dẫn đến một bằng chứng ngoại phạm cho tội lỗi dưới ánh sáng Lời Chúa và sự khôn ngoan từ kinh nghiệm lâu dài của Giáo hội.

Quả thực trái tim có lý do của nó. Và đôi khi trái tim cũng sai lầm.

J.B. Đặng Minh An dịch

LỜI CHÚA MỖI NGÀY

Nhân Ngày Thế giới cầu cho ơn gọi lần thứ 61

Ngày 21/4/2024, Chúa Nhật thứ tư sau lễ Phục Sinh, cũng được gọi là Chúa Nhật Chúa Chiên Lành, Giáo...
Read More
Nhân Ngày Thế giới cầu cho ơn gọi lần thứ 61

Kinh Lạy Nữ Vương Thiên Đàng (21/4): Mục tử Nhân lành

Trưa Chúa Nhật ngày 21/4, Đức Thánh Cha đã chủ sự buổi đọc Kinh Lạy Nữ Vương Thiên Đàng với...
Read More
Kinh Lạy Nữ Vương Thiên Đàng (21/4): Mục tử Nhân lành

Giáo hội Công giáo Cuba sẵn sàng tạo không gian đối thoại giữa chính phủ và phe đối lập

Cha Ariel Suárez, Đồng Tổng Thư ký Hội đồng Giám mục Cuba khẳng định rằng Giáo hội Công giáo sẵn...
Read More
Giáo hội Công giáo Cuba sẵn sàng tạo không gian đối thoại giữa chính phủ và phe đối lập

Các Giám mục Argentina mong chờ ĐTC Phanxicô viếng thăm quê hương

Trong thư đề ngày 18/4/2024 gửi đến Đức Thánh Cha, các Giám mục Argentina chia sẻ với Đức Thánh Cha...
Read More
Các Giám mục Argentina mong chờ ĐTC Phanxicô viếng thăm quê hương

Phỏng vấn ĐHY Ignatius Suharyo về chuyến tông du của ĐTC đến Indonesia

Hướng đến cuộc viếng thăm của Đức Thánh Cha tại Indonesia vào tháng 9 tới, Vatican News đã có cuộc...
Read More
Phỏng vấn ĐHY Ignatius Suharyo về chuyến tông du của ĐTC đến Indonesia

Ngoại trưởng Toà Thánh: Toà Thánh muốn dệt một cuộc đối thoại tích cực với thế giới

Ngày 19/4, tham gia sự kiện “Ngày Pháp luật” do Tổng Giáo Phận Pescara-Penne của Ý tổ chức, Đức Tổng...
Read More
Ngoại trưởng Toà Thánh: Toà Thánh muốn dệt một cuộc đối thoại tích cực với thế giới

Đức Thánh Cha sửa đổi một số quy tắc về tư pháp của Vatican

Ngày 19/4/2024, với Tông thư dưới dạng Tư sắc, Đức Thánh Cha Phanxicô sửa đổi một số quy tắc liên...
Read More
Đức Thánh Cha sửa đổi một số quy tắc về tư pháp của Vatican

Đức Thánh Cha: Chủng sinh cần quan tâm đời sống thiêng liêng, học tập, cộng đoàn và tông đồ

Sáng thứ Bảy, ngày 20/4/2024, Đức Thánh Cha đã tiếp ban giám đốc và các chủng sinh của Tổng Giáo...
Read More
Đức Thánh Cha: Chủng sinh cần quan tâm đời sống thiêng liêng, học tập, cộng đoàn và tông đồ

Giáo hội Sri Lanka chuẩn bị hồ sơ phong thánh cho các nạn nhân vụ tấn công vào lễ Phục Sinh năm 2019

Ngày 17/4/2024, trước ngày kỷ niệm 5 năm vụ tấn công vào lễ Phục Sinh ở Sri Lanka, Đức Hồng...
Read More
Giáo hội Sri Lanka chuẩn bị hồ sơ phong thánh cho các nạn nhân vụ tấn công vào lễ Phục Sinh năm 2019

Thành phố Roma sẵn sàng chào đón 50 triệu người trong Năm Thánh 2025

Trong buổi họp báo ngày 16/4 vừa qua, ông Mariano Angelucci, phụ trách về du lịch của Roma khẳng định...
Read More
Thành phố Roma sẵn sàng chào đón 50 triệu người trong Năm Thánh 2025

VATICAN NEWS

VIETCATHOLIC NEWS